مقررات نانوتکنولوژی و نانو محصولات

 

1- سازمانها و تحقیقات حامی توسعه نانوتکنولوژی
 

بسیاری از آغازگران نانوتکنولوژی کمیسیونها و مراکز از سوی دولتها جوامع علمی بخشهای خصوصی در ایالات متحده، اروپا، ژاپن، و برخی کشورهای دیگر در سراسر دنیا، برای تضمین توسعۀ سریع و بهبود قابلیت ابتکاری، راه اندازی شده اند. برخی از آنها نیز در پیشنهاد قوانینی برای افزایش حمایت از سلامت انسان و محیط زیست شرکت کرده اند. این سازمانها یا مراکز تحقیقاتی که عمدتاً از سوی منابع دولتی حمایت می شوند، نقشی اساسی درانجام یا حمایت از تحقیقات نانوتکنولوژی از جمله تحقیقات اساسی در مورد نانوتکنولوژی کاربردهای نانوتکنولوژی ارزیابی ایمنی نانو مواد، و توسعه کنترل مقرراتی ایفا می کنند.
 

آنها همچنین انسجامی طولانی مدت برای همکاری مردم و کارشناسان برای ترغیب نانوتکنولوژی بین عموم و انگیزه بخشیدن به صنعت نانوتکنولوژی فراهم می آورند.
 

2- توسعه منظم در نانو تکنولوژی
 

از میان محصولات مصرفی بر پایه نانوتکنولوژی شرکتهای ایالات متحده دارای بیشترین محصول، (126) و سپس آمریکا (42) اروپا (35) و مناطق دیگر جهان(7) می باشند. در برخی بازارهای آسیایی برخی محصولات ممکن است برای ترویج محصولات خود با این ادعا که ترکیبات بسیار ریز می توانند به آسانی با عملکردهایی جدید جذب شوند، از اصطلاح نانوتکنولوژی مفهوم اندازۀ کوچک آن استفاده می کنند در حالیکه بیشتر محصولات در اثبات ادعاهای خود در مورد سایز و عملکرد با اطلاعات علمی، موفق نمی شوند. در برخی کشورها (مثل ایالات متحده) برخی قوانین نظیر قانون کنترل مواد سمی، قانون ایمنی و سلامت شغلی، قانون غذا دارو و مواد آرایشی و قوانین اصلی زیست محیطی، ممکن است اساسی قانونی برای نانو تکنولوژی فراهم آورند.
 

کمیسیون کودکس آلیمتاریوس، یک مؤسسه بین دولتی که با مشارکت FAO و WHO تشکیل شده در حال ترویج هماهنگی میان تمام استانداردهای غذایی در نظر گرفته شده از سوی سازمانهای دولتی و غیر دولتی می باشد. به منظور جلوگیری از وقفه مقرراتی، کمیسیون کودکس آلمینتاریوس، که در توسعۀ مقررات بین المللی ایمنی غذایی شرکت کرده باید استفاده از نانو ذرات و سایر تکنولوژیهای نانو مقیاس را در غذا و کشاورزی در نظر بگیرید تا به امروز هیچ قانون بین المللی برای نانوتکنولوژی یا نانومحصولات وجود نداشته است تنها چند مؤسسه یا سازمان دولتی از کشورهای مختلف استاندارد و مقرراتی برای تعریف و قانونمندی استفاده از نانو تکنولوژی تعیین کرده اند. مقررات موجود نانو تکنولوژی در چند کشور نماینده نظیر USA- UK ژاپن و چین به شکل زیر بیان می شود:
 

ادارۀ غذا و داروی ایالات متحده (FDA) در نخستین مؤسساتی است که دارای تعریف نانوتکنولوژی و نانو محصولات است با این حال، تعریف رسمی خود را ارائه نکرده است هر چند این مؤسسه در توسعۀ تعریف ابتکار نانوتکنولوژی ملی (NNI) از نانو تکنولوژی شرکت کرده بود. طبق توصیف NNI  نانوتکنولوژی شناخت و کنترل ماده در ابعاد  تقریباً 1 تا 100 نانومتر بوده که پدیدۀ منحصر به فرد، امکان کاربردهای جدید فراهم می سازد. تعریف  NNI از نانو تکنولوژی این است:
 

1- توسعۀ تحقیق و تکنولوژی در سطوح اتمی، مولکولی ، یا ماکرومولکولی، در مقیاس طولی 100-1 نانومتر.
 

2- ایجاد و استفاده از ساختارها، وسایل، و سیستمهایی که دارای ویژگیها و عملکردهایی جدید به علت اندازۀ، کوچک و یا متوسط خود هستند.
 

3- توانایی کنترل یا دستکاری در مقایس اتمی
 

این تعاریف نسبتاً گسترده بوده و ظاهراً بر مواد غیر غذایی نانوتکنولوژی متمرکز هستند با توجه به محدودیت اندازۀ ذکر شده در بالا (100-1 نانومتر) احتمال دارد که مزایای درمانی جدید از محصولات کوچکتر از شکل سنتی خود اما بیش از محدودۀ اندازۀ 100 نانومتر ناشی شود. با این تعریف، ممکن است حتی درست نباشد که تعدادی فرآیند شیمیایی استاندارد در فرآوری غذاها، وارد کنیم. از این رو هنوز مشخص نیست که این تعاریف برای نانوغذاها مناسب باشد.
 

FDA می گوید که  محصولات و نه تکنولوژیها را قانونمند می کنند. توجه مقرراتی یک کاربرد، شامل یک محصول نانوتکنولوژی ممکن است تا پس از توسعۀ اولیه آن نانوتکنولوژی و طبقه بندی قانونی آن صورت نگیرد FDA فقط طبقه بندیهای خاص محصولات و پیش بینی هایی که بسیاری از محصولات نانوتکنولوژی ممکن است مرزهای مقرراتی مراکز مختلف FDA را احاطه کرده و توسط دفتر محصولات ترکیبی تعیین مقررات شوند قانونمند می سازد. FDA قبلاً بسیاری از محصولات دارای مواد بسیار ریز نظیر سلولها و مولکولها (نانو اندازه) را قانونمند کرده است. از این رو ملزومات موجود FDA و آزمایشات مسمومیت دارویی ممکن است برای بیشتر محصولات نانوتکنولوژی کافی باشد همچنین FDA می گوید اندازۀ ذره مهم نیست. اگر خطرات سم شناسی جدید که از مواد یا روشهای تولید جدید ناشی می شوند شناخته شوند آنگاه آزمایشات ایمنی جدیدی ضروری می شود.
 

هماهنگی دقیقی در دانش و سیاست میان مؤسسات  مختلف دولتی برای توسعۀ مقررات هماهنگ در مورد استفاده از نانوتکنولوژی مهم می باشد. FDA در حال همکاری با مؤسسات ملی سلامت و مؤسسه ملی علوم سلامت زیست محیطی (NH/NIEHS) در مورد مطالعات نانومسمومیت بوده و ارزیابیهای مسمومیت مواد را مرتبط می سازد. در سال 2006، FDA نیروی کار نانوتکنولوژی درونی FDA را برای تعیین راهکارهای مقرراتی مشوق ادامۀ توسعۀ ابتکاری و محصولات ایمن و کارآمد تنظیم شده توسط FDA که از مواد نانوتکنولوژی استفاده می کنند، تشکیل داده است.
 

از سوی دولت UK ، آکادمی (رویال) و جامعه رویال مهندسی (RS,RAE) مطالعه ای مستقل در مورد نانوتکنولوژیها انجام داده و مزایا و مشکلات این تکنولوژیها را مورد بررسی قرار دادند. اداره سلامت و ایمنی نیز در مذاکره توافق  و اجرای مقررات نانو ذرات ساخته شده شرکت نمود. نشان داده شده است که مقررات مربوط به مواد شیمیایی مضر خطر آتش و خطر انفجار مواد، نظیر کد اعمال تأیید شده (ACOP) تحت کنترل خطر مواد برای مقررات سلامت (COSHH) دستورالعملی در مورد ارزیابی خطر COSHH، ACOP از مقررات انفجاری و مواد خطرناک (DSEAR) و دستور العمل احتیاط در مورد خطر انفجار ذرات محترقه، را می توان برای قانونمندی استفاده از نانو مواد به کار برد. علاوه بر این توصیه شده که مواد شیمیایی به شکل نانو ذرات با نانو لوله ها می توان تحت مقررات ایمنی موادشیمیایی نظیر قانون آگاهی از مواد جدید (NONS) این قانون ثبت، ارزیابی، و تأیید مواد شیمیایی (REACH) از کمیسیون اروپا، به عنوان مواد جدید در نظر گرفت. هدف ایده آل سیستم REACH توسعه یافته تضمین این است که از مواد شیمیایی جدید در غیاب اطلاعات متقاعد کنندۀ ایمنی استقبال نشود به عبارت دیگر عدم اطلاعات عدم بازاری با این حال آیا مواد طبیعی و عناصر شیمیایی نانو مقیاس (که اشکال بزرگتر آنها قبلاً ایمن بوده اند) به عنوان مواد شیمیایی جدید در نظر گرفته شده و یا برای حفظ ایمنی این نانو مواد تحت REACH اهمیتی ندارند.
 

طبق فهرست مواد شیمیایی موجود تجاری اروپا (ELNECS) تحت مقررات NONS می توان مواد نانو مقیاس را به عنوان مواد موجود یا جدید در رابطه با روشهای تولید آنها، در نظر گرفته یعنی روشهای ابتدا به انتها یا انتها به ابتدا نانو مواد روش ابتدا به انتها، موادی هستند که با آشناسازی مواد در مقیاس نانو ساخته شده و بدین ترتیب نیاز چندانی به آگاهی تحت NONS ندارند. قابلیت بیشتری برای مواد جدید (یعنی نانو مواد) که به روش انتها به ابتدا تولید می شوند برای نیازمندی به آگاهی وجود دارد برای مثال برای دی اکسید تیتانیم در پایگاه اطلاعاتی ELECS یک مدخل وجود دارد و اندازۀ ذره یک مادۀ جامد بر وضعیت EINECS تأثیری ندارد.
 

تحت این شرایط، دی اکسید تیتانیم نانو مقیاس یک ماده ساخته شده به روش ابتدا به انتها به عنوان یک ماده شیمیایی ماندگار در نظر گرفته شده و ملزم به آگاهی تحت NONS نمی باشد. از سوی دیگر فولرن کربن یک نانو ماده به روش انتها به ابتدا به عنوان یک آلوتروپ مجزا و جداگانه کربن در نظر گرفته شده که یک مدخل در EINECS  نمی باشد. از این رو فولرن و نانو لوله های کربنی به عنوان مواد شیمیایی جدید، در نظر گرفته می شوند.
 

در ژاپن ، توسعۀ صنعت نانوتکنولوژی از سوی مؤسسات دولتی حکومت ژاپن، از جمله وزارت آموزش و پرورش فرهنگ، ورزش، علوم و تکنولوژی (MEXT) وزارت اقتصاد تجارت و صنایع (METI) وزارت بهداشت کار و رفاه (MHLW) و وزارت محیط زیست (MOE) به شدت مورد حمایت قرار می گیرد MEXT مسئول تحقیق و توسعه بوده و تحقیقاتی مشارکتی میان صنعت- جامعه علمی- دولت برای ترویج تحقیق و توسعه در نانوتکنولوژی و علم مواد، انجام می دهد MEIL برای استانداردسازی روشهای آزمایش ارزیابی ایمنی نانو مواد فعاليت نموده، و MHLW، روش هاي ارزيابي اثرات سلامت نانو مواد را تکامل مي بخشد. بنابراين، مرکز شبکه محققان نانو تکنولوژي (نانونت) که از سوي موسسه ملي علوم مواد (NIMS) راه اندازي شده، حمايت اطلاعاتي و از توسعه نانو شبکه نانو تکنولوژي، فراهم مي آورد.
 

در چين مرکز ملي نانو علم و تکنولوژي (NCNST) از سوي جامعه علوم چين (CAS) و وزارت آموزش و پرورش به طور مشترک درمارس 2003 تاسيس شد. NCNT شامل چند بخش بود از جمله 1) آزمايشگاه نانو فرآوري و نانو تجهيزات 2) آزمايشگاه نانو مواد و نانو ساختارها 3) آزمايشگاه نانو دارو نانو بيوتکنولوژي 4) آزمايشگاه آزمايش نانو آزمايش ساختارها: 5)آزمایش هماهنگ سازي یک پايگاه تکنولوژي  عمومي تاسيس شده و محققان حيطه نانو علم را در آن مشغول به فعاليت نموده بود. در سال 2005 کميسيون استاندارد سازي نانو تکنولوژي با عضويت در NCNST تاسيس شد و مسئول توسعه استاندارهاي ملي از جمله ترمينولوژي (اصلاح شناسي) پروتکل و ملزومات ايمني براي ارزيابي اندازه ذرات نانو فرآوري نانو مواد و نانو تجهيزات و نانو بيو تکنولوژي گشت بر اساس استاندارد ملي موجود چين اين کميسيون در هدايت و مديريت ارزيابي و اعتباردهي نانو محصولات، قادر ساختن صنايع نانو تکنولوژي به بهبود کيفيت محصول، کاهش خطرات سلامت، و ترويج توسعه محصولات جديد شرکت مي کند.
 

لازم به ذکر است که محققان ايمني نانو تکنولوژي و توسعه نانو مقررات در ميان بيشتر کشورها هنوز عمدتا بر نانو مواد و جنبه هاي غير غذايي متمرکز مي شوند. با افزايش سريع کاربرد نانو تکنولوژي در صنعت تغذيه ، قابل پيش بيني است که محققان ايمني توسعه استانداردهاي مقرراتي و آگاهي عمومي و پذيرفتن استفاده از نانو تکنولوژي در صنعت تغذيه و نيز از همه پيشي خواهد گرفت.